Teknoreset
Ana Sayfa > Gündem > Wiki Miki Bu Ne Ki ?

Wiki Miki Bu Ne Ki ?

Herkese merhaba. Bu yazımın konusu, yaklaşık 2 yıldır ülkedeki internet kullanıcılarının Wikipedia isimli internet ansiklopedisine girememesi. Adli makamların verdiği kararlar, devletin şirketi uyarması, Wikipedia’nın
attığı ve atmadığı adımlar gibi çok yönlü bir olay aslında. Konuya ilk olarak Wikipedia’yı tanıyarak giriş yapalım.

Wikipedia 2001 yılından beri internet üzerine yer alan bir internet ansiklopedisi. Sözlük formatında (ekşi sözlük vb.) değil. Konularla ilgili başlıkların altına bildiklerinizi, okuduklarınızı yada başka yerlerden aldığınız şeyleri yazıp konuyu açıklığa hakkında bilgi vermeyi amaçlıyorsunuz. Kendilerinin ise şöyle bir açıklaması var: “Her dilde eksiksiz bir ansiklopedi üretmeyi amaçlayan Wikipedia projesine hoş geldiniz. Herkes (siz dahil) bu ansiklopedinin her maddesine katkı yapabilir. Lütfen bildiğiniz konularda maddeler yazıp buraya ekleyin. Bu işin nasıl yapılacağına ilişkin bilgi için İngilizce bilenler buraya bakabilirler. Eklenen materyalin telif hakkı ihlali içermediğinden emin olun lütfen”.

Wikipedia’nın ekmeğini yiyen çok insan oldu  Ödev yapmak isteyen öğrenciler, herhangi bir konuda bilgisi olmadan caka satmaya çalışan yarı cahiller, bir de bilgi edinmek isteyen insanlar. İçeriklerin çok az bir kısmı onaylı olsa da (doğruluğu teyit edilmiş) çoğunluğun onaylanmamış olması çok ciddi bir bilgi kirliliğine sebep olmaya başladı. Çünkü bilgileri isteyen her kullanıcı girip istediği gibi güncelleyebiliyordu. Aslında doğru bir biçimde yapılmış olsa güzel bir sistem olduğunu düşünüyorum. Fakat insanlar birbirinin eksiklerini tamamlamak yerine birbirlerine zarar vermeyi amaçladıkları için problemler çıkmaya başladı. Wikipedia’dan en fazla zarar görenlerin başında eğitimciler geliyor. Ortak söylemleri şu şekilde; “Daha önceki yıllarda ödev verdiğimizde çocuklar-gençler gider araştırır, mecburen okur bir şeyler öğrenirlerdi. Şimdi çocuk arama motoruna yazıyor ödev konusunu, ilk sırada çıkan sayfadan kopyala-yapıştır yapıp getiriyor. Hatta bazıları site reklamlarını bile kopyalayıp, farkında olmadan dosyaya dâhil ediyorlar. Çünkü bulduğu bilgiyi okumuyor, bunun burada ne işi var demiyor”.

Wikipedia ülkemizde oldukça popüler bir hale gelmişti ki sitede yer alan bazı içeriklerden dolayı erişim engeli koyuldu. Wikipedia’ya Türkiye’de erişim, ‘Suriye iç savaşına yabancı müdahalesi’ (Foreign involvement in the Syrian Civil War) ve ‘Devlet destekli terörizm’ (State-sponsored terrorism) başlığında yazılan maddelerin içeriğindeki bazı ifadeler nedeniyle 29 Nisan 2017’den bu yana engelli. Yetkililerden alınan bilgiye göre Wikipedia içerisinde Türkiye’yi terörle aynı düzlemde gösteren içerikler tespit edilerek bununla ilgili girişimler başlatıldı. Site yetkilileriyle gerekli yazışmaların yapılmasının ardından söz konusu içeriklerin kaldırılmadığı tespit edildiği için Wikipedia sitesine erişim engeli konuldu. Ulaştırma, Denizcilik ve Haberleşme Bakanlığından alınan bilgiye göre, Wikipedia’ya söz konusu içeriklerin kaldırılması için uyarılarda bulunulduğu belirtildi. Yetkililer, “teröre karşı iş birliği yapmak yerine, Türkiye’ye uluslararası arenada karalama kampanyası yapan çevrelerin parçası olarak hareket eden bir bilgi kaynağı haline gelmesi” gerekçesiyle erişim engeli uygulamasına başvurulduğunu bildirdi. Wikipedia ise geçtiğimiz Ocak ayında bir açıklama yapmış ve ilgili makale içeriklerinde değişikliğe gidildiğini bildirdi fakat erişim engeli devam ediyor. Resmi kaynaklardan sızan bilgilere göre uygulanan engelin başka sebepleri de var. Bunlar;

-Wikipedia’nın Türkiye’de ofis açmaması.
-Wikipedia’nın uluslararası hukuka uygun davranmaması.
-Wikipedia’nın Türkiye’deki mahkeme kararlarını uygulamaması.
-Wikipedia’nın Türkiye aleyhindeki karalama kampanyalarına aracılık etmesi. Türkiye’nin teröre destek verdiği yalanını yayan maddeleri bütün itirazlara rağmen koruma altına alması, değiştirilmesine izin vermemesi.

Şahsi fikrimi soracak olursanız sansüre karşıyım ama gereksiz sansüre karşıyım. Mesela televizyon dizilerinde sigaranın, araba markasının saklanmasına ama bir bayana uygulanan şiddetin gösterilmesi şeklindeki sansüre karşıyım.

Bu sebeple ülkemiz tarafından yapılan sansürü kısmi olarak doğru buluyorum. Fakat sistemin topyekün kapatılmasından ziyade belirli konulara erişimin engellenmesi yada başka alternatifler üzerinde çalışılması taraftarıyım. Bir daha ki yazımda görüşmek üzere, hoşçakalın…

Mehmet Akif ELİGÜL

Bir cevap yazın

Yukarı